به گزارش «
سراج24 » موسسه بین المللی مطالعات استراتژیک در مقاله ای تحت عنوان «روسیه قدرت خود را در آسیای مرکزی مستحکم می کند» به قلم «ژآن درنان» معاون تحقیقاتی این مرکز در 20 دسامبر 2012 می نویسد: روسیه از اهرم کمک های نظامی و قرار دادهای اقتصادی برای تحکیم موقعیت استراتژیک خود درآسیای مرکزی تا قبل ازخروج نیروهای ناتو از افغانستان در سال 2014 بیش ازپیش بهره می برد. این کشوراخیرا" مبلغ 1/1 بیلیون دلار به قرقیزستان کمک نظامی کرده است همچنین در ماه نوامبر مسکو طرحی در جهت 200 میلیون دلار کمک برای به سازی سیستم دفاع هوایی تاجیکستان ارائه کرده است.
در ماه اکتبر، دولت تاجیکستان در مقابل مبلغی صوری حضور نظامی روسیه را تا سال 2042 در این کشور تمدید کرد. این قرارداد شامل تعلیمات نظامی و دسترسی بهتر به بازار کار روسیه برای شهروندان تاجیک نیزمی شود. ( در حال حاضر تقریبا" نیمی از تولید ناخالص ملی تاجیکستان از طریق وجوه ارسالی روسیه تامین می شود.)
در ماه سپتامبر، مسکو 15 سال دیگر حضور نظامی خود را در قرقیزستان تمدید کرد. این تمدید بر پایه بدهی 489 میلیون دلاری قرقیزستان و همچنین توافق برای ارتفاء زیرساختار انرژی این کشور صورت گرفته است. پارلمان قرقیزستان در تاریخ 13 دسامبر این توافق را بطور رسمی تایید کرد.
*افغانستان ارتش آمریکا را با چالش های لجستیکی ویژه ای رو در رو کرده است
این تلاش ها ، موقعیت روسیه را در آسیای مرکزی با توجه به نقش آتی ایالات متحده که از سال 2001 تحت عنوان کمپین ناتو در افغانستان حضور دارد، مستحکم تر می کند.
افغانستان ارتش ایالات متحده را با چالش های لجستیکی ویژه ای رو در رو کرده است. «اشتون کارتر» معاون وزیر دفاع آمریکا، افغانستان را ازلحاظ لجستیکی بعد از قطب جنوب، سخت ترین منطقه اعلام کرده است.
*بی اعتمادی ازبکستان نسبت به مقاصد نظامی روسیه
ازبکستان و قرقیزستان با تامین گره های ارتباطی مهم، مهمترین مسیر تامین حداقل 40 % از تجهیزات نظامی ایالات متحده و ناتو به افغانستان بوده اند.
در ماه اوت 2005 ازبکستان به حضور نظامی ایالات متحده در پایگاه کارشی- خان آباد (کا 2) در جنوب شرقی این کشور خاتمه داد. آمریکا که هیچ توضیح رسمی ای در این رابطه دریافت نکرد در اقدامی تلافی جویانه، به شدت سرکوب سبوعانه معترضین در شهر شرقی اندیجان را به باد انتقاد گرفت. پس از آن تاشکند با انعطاف بیشتری عبور ملزومات نظامی ایالات متحده و ناتو را به افغانستان تحمل کرد. همچنین ازبکستان کمک های نظامی محدودی از ایالات متحده دریافت کرد.
در میان جمهوری های آسیای مرکزی اتحاد جماهیر شوروی سابق، ازبکستان بیشتر از همه نسبت به مقاصد نظامی روسیه بیمناک بوده است. این کشوربا تعلیق عضویت خود در سازمان پیمان امنیت جمعی ( متحدین نظامی منطقه ای به رهبری روسیه) در ماه ژوئن و اتخاذ قانون جدید منع پایگاه های نظامی خارجی در ماه اوت بی اعتمادی خود را نسبت به روسیه به اثبات رسانده است.
*بی ثباتی رابطه میان آمریکا و قرقیزستان
در این چارچوب رابطه ایالت متحده وقرقیزستان نیز بی ثبات بوده است، اگرچه پایگاه ماناس هنوز به عنوان یک مرکز ترانزیت عمل می کند. اما در فوریه 2009 دولت قرقیزستان دستور تعطیلی این پایگاه را داد. البته ظن این می رود که این کشور تحت فشار روسیه اقدام به این کار کرده باشد. در ماه ژوئن همان سال در پی چند توافق جدید میان ایالات متحده و روسیه، آمریکا با افزایش 40 میلیون دلار برای پایگاه و 36 میلیون دلار برای ارتقاء فرودگاه، موفق به ادامه استفاده از پایگاه ماناس به عنوان «مرکز ترانزیت» شد.
بار دیگر درطی سال های 11-2010 پایگاه ماناس از پی سقوط خشونت آمیز «پرزیدنت قربان بیک باقی یف»، که خانواده وی از قراردادهای مربوط به ماناس سوء استفاده مالی کرده بود، بحث برانگیز شد.
رییس جمهور جدید قرقیزستان «الماز بیک آتامبایوف» مدت کوتاهی بعد از پیروزی درانتخابات با اعلام اینکه ماناس بعد از سال 2014 تنها باید به منظور اهداف غیرنظامی استفاده شود درست جهت مخالف این سیاست را اتخاذ کرد. وی در مصاحبه ای با رادیوی صدای روسیه در فوریه 2012، بر این امر تاکید کرد که تمامی نیروهای نظامی آمریکا باید تا ماه ژوئن 2014 از فرودگاه ماناس خارج شوند.
*روسیه می خواهد آمریکا بار برداشته را تا به مقصد برساند
عقب نشینی در سال 2014 منطقه ای را که از نظر استراتژیکی برای واشنگتن و مسکو بسیار مهم است دروضعیت بی ثباتی قرار خواهد داد. مسکو که این منطقه را جزو مناطق تحت نفوذ خود می داند، از پیشروی ایالات متحده واهمه دارد. با این حال همزمان رییس جمهور روسیه «ولادیمیر پوتین» بر ماندن نیروهای ناتو در افغانستان اصرار داد و می گوید: «جای تاسف است که مشارکت کنندگان در این عملیات به فکر عقب نشینی از این کشور هستند. آن ها باری برداشته اند که باید تا به آخر آن را حمل کنند.»
*نگرانی مشترک آمریکا وروسیه :سرایت بی ثباتی به خارج از مرزهای افغانستان
تمامی طرفین از سرایت بی ثباتی به خارج از مرزهای افغانستان پس از خروج نیروی های ایالات متحده نگران هستند. این موضوع روسیه را بر آن داشته است که در جهت استحکام بخشیدن به موقعیت استراتژیک خود در مرز جنوبی اقدام کند.
